Przerażająca spirala długów seniorów. Pękła bańka, to bajońska suma

Rosnąca presja i narastający ciężar zobowiązań

Z roku na rok zaległości finansowe seniorów stają się coraz większe, mimo że liczba osób widniejących jako dłużnicy w systemach spada. Oznacza to, że ci, którzy już popadli w problemy finansowe, mają coraz większe trudności ze spłatą swoich zobowiązań. Wielu seniorów zaciągało pożyczki na niewielkie wydatki: rachunki, opłaty komunalne czy leki, których ceny rosną w zastraszającym tempie.

Rosnąca inflacja dodatkowo uderza w emerytów, dla których każda podwyżka cen jest bolesna. Niejednokrotnie stają oni przed dramatycznym wyborem — opłacenie mieszkania albo wykupienie recepty. Z małej zaległości powstaje dług, a z długu spirala, której zatrzymanie staje się coraz trudniejsze.

Regionalna mapa zadłużenia — gdzie jest najgorzej

Największe zadłużenie seniorów występuje na Mazowszu, gdzie wysokie koszty życia i duże różnice dochodowe sprzyjają narastaniu problemów finansowych. Kolejne miejsca zajmują Śląsk oraz Dolny Śląsk — regiony mocno zurbanizowane, w których wielu mieszkańców boryka się z wysokimi rachunkami i trudnościami ekonomicznymi.

Liczba samych dłużników w relacji do ogółu seniorów jest natomiast najwyższa w województwach kujawsko-pomorskim i zachodniopomorskim. Tam problemy z regulowaniem zobowiązań dotyczą znacznej części osób po 65. roku życia. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja na Podkarpaciu i Podlasiu, gdzie liczba zadłużonych seniorów jest najniższa w kraju. Dysproporcje między regionami pokazują, że zadłużenie nie jest jedynie problemem indywidualnym — wynika też z lokalnych warunków ekonomicznych, dostępności usług, poziomu edukacji finansowej i dynamiki rynku pracy.

Rosnące długi — realne zagrożenie dla przyszłości seniorów

Narastająca spirala zadłużenia niesie ze sobą poważne konsekwencje. Wielu emerytów już teraz musi rezygnować z podstawowych potrzeb, bo brakuje im środków na leki, żywność czy opłaty. To także podatny grunt dla oszustów i firm lichwiarskich, które wykorzystują trudną sytuację starszych osób, oferując im pozornie łatwe rozwiązania.

Problemy seniorów przeradzają się również w problem społeczny, który obciąża system pomocy i instytucje publiczne. W obliczu starzejącego się społeczeństwa narastające zadłużenie może stać się jednym z największych wyzwań ekonomicznych najbliższych lat.

Tak zadłużeni są polscy seniorzy

Polscy seniorzy coraz głębiej wpadają w spiralę długów. Choć liczba osób w wieku powyżej 65 lat z zaległościami finansowymi lekko maleje, ich łączny dług osiągnął rekordowe poziomy. Według najnowszych danych od BIG InfoMonitor i BIK suma zadłużenia seniorów przekroczyła 12,2 miliarda złotych. Średni zaległy dług przypadający na jednego seniora również rośnie — obecnie wynosi około 34 209 zł.  Wcześniejsze raporty wskazywały na średnią na poziomie 32 247 zł, co oznacza wzrost o ponad 2 800 zł w ciągu roku. 

Najbardziej zadłużeni seniorzy mieszkają w województwach: mazowieckim (ok. 2,5 mld zł zaległości), śląskim (1,5 mld zł) i dolnośląskim (1 mld zł).  Z punktu widzenia liczby dłużników na 1 000 emerytów – największy odsetek występuje w województwie kujawsko-pomorskim (65 dłużników na 1000 seniorów) oraz zachodniopomorskim (64 na 1000), podczas gdy najbezpieczniej jest w Podkarpaciu (28 na 1000) i na Podlasiu (32 na 1000). 

Warto też wspomnieć o skrajnych przypadkach — najstarszy dłużnik (67 lat) z województwa lubelskiego ma do spłaty niemal 97 milionów złotych. Z danych BIK wynika również, że seniorzy korzystają głównie z kredytów konsumpcyjnych — saldo takich kredytów w grupie wiekowej 60+ wyniosło w 2023 roku 34,8 mld zł, a przeciętne zadłużenie konsumpcyjne seniora wynosiło ok. 20,8 tys. zł.