Odwołanie z urlopu przez pracodawcę? Te prawa przysługują pracownikowi

Urlop a obowiązki wobec pracodawcy

W praktyce przepisy dotyczące urlopu i jego wykorzystania bywają źródłem wątpliwości, szczególnie gdy w grę wchodzą dodatkowe aktywności zawodowe lub kontakt z pracodawcą w czasie wypoczynku. W przypadku pracownika, który łączył zatrudnienie z nauką, do stażu urlopowego wlicza się albo okres pracy, albo okres edukacji – w zależności od tego, co jest dla niego korzystniejsze.

Sąd Najwyższy wskazał również, że pracownik przebywający na urlopie nie ma obowiązku odbierania służbowej korespondencji, choć w przypadku kadry kierowniczej oczekiwania mogą być bardziej rygorystyczne. Jak podkreśla Stanecki, nie można w umowie zobowiązać pracownika do bieżącego sprawdzania poczty służbowej podczas urlopu, a każda aktywność zawodowa w tym czasie może oznaczać, że nie jest on w pełni wykorzystywany jako okres odpoczynku.

Zdarza się także, że urlop jest zamieniany na ekwiwalent pieniężny, co jednak możliwe jest wyłącznie po zakończeniu stosunku pracy. Eksperci przypominają, że podstawową funkcją urlopu pozostaje regeneracja sił fizycznych i psychicznych, a nie wykonywanie obowiązków zawodowych.

Odwołanie z urlopu i zwrot kosztów

W określonych sytuacjach pracodawca może także zmienić termin urlopu, np. na wniosek pracownika lub ze względu na potrzeby zakładu pracy, jeśli nieobecność pracownika mogłaby poważnie zakłócić jego funkcjonowanie. Pojawia się jednak pytanie, co dzieje się w przypadku odwołania pracownika z już rozpoczętego urlopu.

Marcin Stanecki wskazuje, że w takiej sytuacji pracodawca ma obowiązek zwrócić jedynie realnie poniesione koszty wypoczynku, a nie wydatki niezwiązane bezpośrednio z jego realizacją, takie jak np. zakup specjalistycznego sprzętu. W przestrzeni publicznej trwa jednak dyskusja, czy rekompensata powinna obejmować także koszty podróży członków rodziny pracownika. Sam Stanecki opowiada się za szerszym podejściem, argumentując, że odwołanie z urlopu w praktyce oznacza jego zmarnowanie.

Kontrola urlopów wypoczynkowych i najczęstsze naruszenia przepisó

Przestrzeganie zasad dotyczących urlopów wypoczynkowych jest regularnie kontrolowane i stanowi przedmiot licznych skarg kierowanych do Państwowej Inspekcji Pracy. W latach 2023–2024 do PIP wpłynęło łącznie 928 zgłoszeń dotyczących nieprawidłowości w tym obszarze, z czego 292 uznano za zasadne.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami pracodawca powinien udzielić urlopu w roku, w którym pracownik nabył do niego prawo, a niewykorzystany urlop należy wykorzystać najpóźniej do 30 września roku następnego. Wyjątek stanowi urlop na żądanie, który przysługuje cztery razy w roku i nie przechodzi na kolejny rok, jeśli nie zostanie wykorzystany.