O wyższej cenie za te produkty dowiesz się dopiero przy kasie. Klienci Biedronki i Lidla się skarżą

Zaskakujące dopłaty przy kasach

Sytuacja, w której klient czuje się zaskoczony przy terminalu płatniczym, staje się w ostatnich miesiącach niemal codziennością. Scenariusz jest zazwyczaj identyczny: wybieramy ulubiony sok lub napój gazowany, kierując się ceną widoczną na dużej, kolorowej wywieszce, a podczas skanowania produktów okazuje się, że rachunek jest o kilkadziesiąt groszy wyższy.

Wiele osób w pierwszej chwili podejrzewa błąd systemu lub nieaktualną promocję, co prowadzi do niepotrzebnych napięć w kolejkach. Tymczasem mechanizm ten nie jest wynikiem złej woli handlowców, lecz specyfiki przepisów, które weszły w życie w październiku 2025 roku. System kaucyjny (obowiązek pobierania zwrotnej opłaty za opakowania jednostkowe) wprowadził spore zamieszanie w sposobie prezentacji wartości towaru.

Handlowi giganci, tacy jak Biedronka czy Lidl, stosują politykę oddzielania ceny produktu od kwoty samej kaucji. Choć na półkach pojawiają się informacje o dodatkowej opłacie, klienci skarżą się, że są one mało czytelne lub wydrukowane zbyt małym drukiem. W efekcie konsument dostrzega jedynie atrakcyjną cenę 2,99 zł, ignorując dopisek o konieczności dopłacenia 50 groszy. To budzi frustrację, bo kaucja doliczana jest automatycznie przez system kasowy. Warto jednak zrozumieć, że takie działanie jest w pełni legalne i poparte stanowiskiem regulatora rynku.

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów jednoznacznie wskazuje, że kaucja nie jest elementem ceny handlowej. Agnieszka Orlińska z UOKiK wyjaśnia, że kaucja nie jest podatkiem, dlatego nie wchodzi do ceny produktu widocznej na etykiecie cenowej. Według aktualnych wytycznych sprzedawca ma obowiązek jedynie poinformować o kaucji bezpośrednio na opakowaniu lub w widocznym miejscu, ale nie musi sumować jej z ceną soku czy piwa.

Pięćdziesiąt groszy, które zmieniło nawyki zakupowe Polaków

Dlaczego właściwie system kaucyjny budzi takie emocje? Kluczowa jest tu sztywna stawka, która wynosi 50 groszy za jedno opakowanie. Nie ma znaczenia, czy kupujemy tanią wodę z dyskontu za złotówkę, czy rzemieślniczą lemoniadę za dziesięć złotych – opłata za plastikową butelkę lub metalową puszkę jest identyczna. Przy zakupie całego zgrzewki napojów, finalny rachunek może wzrosnąć o kilka złotych, co dla wielu gospodarstw domowych jest już kwotą odczuwalną.

Systemem objęte są przede wszystkim jednorazowe butelki z tworzyw sztucznych o pojemności do 3 litrów, puszki metalowe do 2 litrów oraz szklane butelki wielorazowe do 1,5 litra. Warto pamiętać, że nie każde opakowanie generuje dopłatę – system nie obejmuje na przykład kartonów po mleku czy słoików po dżemach, co czasem bywa mylące dla osób chcących być eko „na wyrost”.

Okres przejściowy, który trwał do końca 2025 roku, pozwolił sieciom handlowym na dostosowanie infrastruktury i wyczyszczenie magazynów z towarów bez odpowiednich oznaczeń. Obecnie jednak niemal każdy produkt płynny w standardowym opakowaniu podlega nowym rygorom. Aby odzyskać wpłacone 50 groszy, nie musimy posiadać paragonu, co jest ogromnym ułatwieniem w porównaniu do dawnych systemów zwrotu butelek szklanych.

Kluczowe jest jednak zachowanie opakowania w dobrym stanie – automat w Biedronce czy Lidlu musi być w stanie odczytać kod kreskowy i rozpoznać kształt butelki. Jeśli ją zgnieciemy przed zwrotem, maszyna jej nie przyjmie, a nasze pieniądze przepadną w systemie. Pieniądze można odzyskać w formie gotówki lub bonu na kolejne zakupy, co de facto sprawia, że kaucja jest jedynie czasowym zamrożeniem kapitału, a nie realnym kosztem.

Zobacz też: Koniec z „szynką roślinną” i „stekiem z tofu”. Unia Europejska uderza w producentów żywności wege

System kaucyjny wymusił duże zmiany w polskich sklepach

Wprowadzenie systemu kaucyjnego wymusiło na największych graczach ogromne inwestycje w automaty do zbiórki opakowań. Lidl i Biedronka szybko wyposażyły większość swoich placówek w te urządzenia, często umieszczając je przy wejściach do sklepów.

Proces jest intuicyjny: wrzucamy pustą butelkę lub puszkę do otworu, maszyna skanuje opakowanie, a na koniec drukuje kupon z naliczoną kwotą zwrotu. Mimo to, w mediach społecznościowych wciąż huczy od głosów niezadowolenia. Klienci punktują, że komunikacja marketingowa o systemie jest prowadzona „drobnym drukiem”, a informacja o doliczeniu kaucji przy kasie powinna być bardziej eksponowana, by uniknąć zaskoczenia przy płatności kartą.

Eksperci rynkowi zauważają, że system kaucyjny to nie tylko wyzwanie dla portfela, ale przede wszystkim dla logistyki i świadomości społecznej. Polska, wprowadzając te zmiany, dołączyła do grona państw europejskich, które realnie walczą z zalewem plastiku. Choć początki są trudne i wiążą się z irytacją przy kasach, długofalowym celem jest domknięcie obiegu surowców. Czy jednak sieci handlowe ugną się pod presją klientów i zaczną podawać ceny „all inclusive”? Jest to mało prawdopodobne, gdyż kaucja jest traktowana jako odrębna pozycja księgowa.