"Czternastka" w 2026 roku niższa dla części seniorów. Ci emeryci to odczują

Trzynastki i czternastki weszły do systemu na stałe. W tym roku wypłaty trzynastek są już na finiszu

13. emerytura została po raz pierwszy wypłacona w 2019 roku, a od 2020 roku jest zapisana w ustawie jako stałe dodatkowe roczne świadczenie. 14. emerytura pojawiła się później, pierwszy raz trafiła do seniorów w 2021 roku, a następnie została utrzymana w systemie na stałe. W 2026 roku trzynastka znów wynosi tyle, co najniższa emerytura, czyli 1978,49 zł brutto i trafia do wszystkich uprawnionych bez kryterium dochodowego.

Wypłaty trzynastek już trwają i są realizowane razem z kwietniowymi świadczeniami. ZUS potwierdził, że część przelewów przyspieszono jeszcze przed Wielkanocą, a w systemie zostały już głównie późniejsze terminy płatności. Oznacza to, że dla wielu seniorów dodatkowe pieniądze już dotarły, a pozostali czekają na końcówkę harmonogramu. Po wiosennej trzynastce uwaga szybko przenosi się teraz na jesienną 14. emeryturę 2026.

Na co seniorzy wydają 13. emeryturę? Najczęściej nie na zachcianki

Dodatkowe świadczenie dla wielu gospodarstw domowych nie jest premią, tylko zastrzykiem na bieżące wydatki. Z najnowszych badań cytowanych w mediach senioralnych wynika, że 48 proc. badanych deklaruje wydatki na leki, leczenie i wizyty u specjalistów. Na dalszych miejscach są rachunki i opłaty - 34 proc., a także żywność i codzienne zakupy - 25 proc.. To pokazuje, że trzynastka w dużej mierze zasypuje bieżące braki w domowym budżecie, a nie finansuje ponadstandardową konsumpcję.

 

Jednocześnie część seniorów przeznacza te pieniądze na wyjazdy, sanatoria albo odkładane wcześniej potrzeby: okulary, dentysta czy drobne remonty. W innym badaniu przywoływanym przez media 28 proc. respondentów wskazało wyjazd, a 20 proc. leki jako główny cel wydatku. To ważny kontekst dla debaty o dodatkowych świadczeniach: w praktyce nie chodzi tylko o jednorazowy bonus, ale o pieniądze, które często od razu znikają na zdrowie, rachunki i codzienne koszty życia.

Jesienią sytuacja będzie jednak mniej korzystna niż przy trzynastce. Bo o ile to świadczenie trafia do wszystkich uprawnionych w tej samej kwocie, o tyle przy 14. emeryturze decydują już limity i mechanizm pomniejszania wypłaty.

Kto straci na czternastce w 2026 roku. Wyliczenia pokazują, gdzie zaczyna się spadek

14. emerytura w 2026 r. ma wynieść 1978,49 zł brutto, czyli tyle, ile minimalna emerytura po marcowej waloryzacji. Pełną kwotę dostaną jednak tylko ci seniorzy, których podstawowe świadczenie nie przekracza 2900 zł brutto. Po przekroczeniu tego limitu działa zasada „złotówka za złotówkę”, co oznacza stopniowe pomniejszanie dodatku. Minimalna wypłacana kwota wyniesie 50 zł brutto.

To właśnie zamrożony próg sprawia, że część emerytów i rencistów dostanie w 2026 r. mniej niż rok wcześniej. Choć sama 14. emerytura rośnie razem z minimalnym świadczeniem, limit uprawniający do pełnej wypłaty pozostaje bez zmian. W praktyce oznacza to, że po waloryzacji więcej osób wpada w mechanizm obniżania dodatku. Przy emeryturze w wysokości 2900 zł brutto czternastka pozostaje pełna, ale przy 3000 zł brutto spada już do 1878,49 zł brutto i maleje wraz ze wzrostem świadczenia.

Na razie nie ma jeszcze rozporządzenia wskazującego miesiąc wypłaty 14. emerytury w 2026 r. Ustawa przewiduje, że Rada Ministrów musi określić ten termin najpóźniej do 31 października, biorąc pod uwagę możliwości techniczne organów wypłacających świadczenia. W poprzednich latach czternastki trafiały zwykle we wrześniu i taki scenariusz pozostaje najbardziej prawdopodobny także teraz. 

W debacie publicznej wraca też temat ewentualnego podniesienia progu przed kolejnymi wyborami, ale dziś obowiązujące przepisy nadal opierają się na limicie 2900 zł brutto i to on będzie kluczowy dla wysokości jesiennej wypłaty.