Zmiany w aptekach od stycznia. Na nowej liście 24 leki bezpłatne. Sprawdź, co dostaniesz za darmo

Sytuacja polskich pacjentów

System ochrony zdrowia w Polsce od lat balansuje na cienkiej granicy między rosnącymi potrzebami starzejącego się społeczeństwa a ograniczonymi możliwościami budżetowymi. Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ), będący głównym płatnikiem świadczeń medycznych, co roku staje przed tytanicznym wyzwaniem alokacji środków w taki sposób, aby zapewnić leczenie jak najszerszej grupie obywateli przy jednoczesnym wdrażaniu innowacji medycznych. 

Warto pamiętać, że refundacja leków to nie tylko wydatek, ale przede wszystkim inwestycja w stabilność gospodarczą kraju. Pacjent dobrze leczony to pacjent, który rzadziej trafia do szpitala, szybciej wraca do aktywności zawodowej i generuje mniejsze koszty pośrednie dla systemu ubezpieczeń społecznych. Mechanizm ten jest szczególnie widoczny w przypadku chorób cywilizacyjnych, które generują największe obciążenie dla PKB.

Polska specyfika leczenia opiera się w dużej mierze na farmakoterapii ambulatoryjnej, co znajduje odzwierciedlenie w statystykach sprzedaży aptecznej. Polacy należą do europejskiej czołówki pod względem liczby realizowanych recept oraz spożycia suplementów diety, co niestety nie zawsze przekłada się na poprawę wskaźników zdrowotnych. Kluczowym problemem pozostaje polipragmazja, czyli przyjmowanie wielu leków jednocześnie, często bez odpowiedniej koordynacji lekarskiej, co generuje dodatkowe koszty dla NFZ. 

Ministerstwo Zdrowia, konstruując listy refundacyjne, musi zatem brać pod uwagę nie tylko skuteczność kliniczną preparatów, potwierdzoną przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, ale również ich wpływ na budżet w perspektywie długoterminowej. Każda decyzja o wpisaniu nowego leku na listę jest efektem skomplikowanych negocjacji cenowych z koncernami farmaceutycznymi, które często trwają miesiącami.

Na te terapie jest zapotrzebowanie

Analizując strukturę zdrowotną polskiego społeczeństwa, wyraźnie widać, że głównym frontem walki o życie i zdrowie pacjentów pozostają kardiologia oraz onkologia. To właśnie choroby układu krążenia oraz nowotwory odpowiadają za największą liczbę zgonów, co bezpośrednio determinuje priorytety polityki lekowej państwa. 

W ostatnich latach obserwowaliśmy dynamiczny wzrost nakładów na nowoczesne terapie przeciwnowotworowe, które powoli stają się standardem w polskim lecznictwie szpitalnym i ambulatoryjnym. Nie można jednak zapominać o cukrzycy, nazywanej pierwszą niezakaźną epidemią XXI wieku, która dotyka już ponad trzy miliony Polaków. Koszty leczenia powikłań cukrzycowych wielokrotnie przewyższają koszty samej farmakoterapii, dlatego tak istotne jest zapewnienie pacjentom dostępu do nowoczesnych leków inkretynowych i flozyn, które nie tylko regulują poziom glikemii, ale również chronią serce i nerki.

Mechanizm refundacji w Polsce jest procesem cyklicznym, a listy leków aktualizowane są co kilka miesięcy, zazwyczaj z początkiem kwartału. Styczniowe obwieszczenie ma jednak zazwyczaj charakter symboliczny i to w nim często kumulują się najważniejsze nowości na dany rok budżetowy. System ten opiera się na limitach finansowania, co oznacza, że NFZ dopłaca do leku do wysokości limitu w danej grupie terapeutycznej. Jeśli cena detaliczna leku przekracza ten limit, różnicę musi pokryć pacjent z własnej kieszeni. Dlatego też, obok radosnych informacji o nowych terapiach, pacjenci z niepokojem śledzą zmiany w dopłatach do leków, które przyjmują od lat. Zdarza się bowiem, że wejście na listę tańszego odpowiednika (leku generycznego) obniża limit finansowania dla całej grupy, co skutkuje wzrostem ceny leku oryginalnego dla pacjenta, jeśli ten nie zdecyduje się na zmianę preparatu.

Zobacz też: Polskie biuro podróży anuluje wycieczki. Turyści muszą zdecydować się na jedną z dwóch opcji

Te leki znalazły się na nowej liście

Najnowsza lista leków refundowanych, która weszła w życie 1 stycznia 2026 roku, przynosi szereg kluczowych zmian, na które środowiska pacjenckie czekały z dużą niecierpliwością. Ministerstwo Zdrowia, zgodnie z opublikowanym obwieszczeniem, zdecydowało się na objęcie finansowaniem kolejnych innowacyjnych cząsteczek, co jest widocznym sygnałem kontynuacji kursu na modernizację polskiej medycyny. 

Szczególną uwagę w nowym wykazie poświęcono chorobom rzadkim oraz ultra rzadkim, które dotychczas stanowiły ogromne wyzwanie etyczne i finansowe dla systemu. Nowe terapie zyskały refundację w ramach programów lekowych, co oznacza, że będą dostępne dla ściśle wyselekcjonowanej grupy pacjentów spełniających rygorystyczne kryteria włączenia. Jest to krok milowy dla rodzin dotkniętych m.in. rzadkimi chorobami metabolicznymi, dla których do tej pory jedyną nadzieją były zbiórki publiczne lub kosztowne leczenie za granicą.

W obszarze onkologii styczniowa lista przynosi rozszerzenie wskazań dla kilku kluczowych terapii celowanych, szczególnie w leczeniu nowotworów piersi oraz płuca, co wpisuje się w realizację założeń Narodowej Strategii Onkologicznej. Pacjenci kardiologiczni również mogą liczyć na pewne udogodnienia, zwłaszcza w kontekście leczenia niewydolności serca oraz zaburzeń lipidowych, gdzie refundacją objęto nowe połączenia lekowe ułatwiające stosowanie się do zaleceń lekarskich. Nowa lista refundacyjna utrzymuje również wsparcie dla pacjentów z innymi chorobami przewlekłymi, stanowiąc element szerszej strategii zdrowotnej państwa, choć bez rewolucyjnych zmian w pozostałych obszarach terapeutycznych.

Z drugiej strony pacjenci muszą przygotować się na pewne korekty cenowe w segmencie leków aptecznych. W związku z upływem okresów wyłączności rynkowej dla niektórych cząsteczek na listę trafiły pierwsze odpowiedniki, co z jednej strony generuje oszczędności dla płatnika, ale z drugiej może wiązać się z koniecznością dopłaty przez pacjenta, który zdecyduje się pozostać przy dotychczasowym leku oryginalnym.

Na liście znalazły się między innymi następujące leki:

• trójtlenek arsenu,
• omalizumab,
• eltrombopag,
• denosumab,
• aflibercept,
• midazolam,
• bromek glikopironium,
• denosumab,
• adrenalina,
• rysdyplam,
• wielosiarczan sodowy pentozanu,
• iptakopan,
• berotralstat,
• bimekizumab,
• deksametazon,
• sotatercept.