ZUS wyskoczył z niespodzianką. Tym rocznikom należy się specjalna emerytura, ale jest kilka warunków

Kto może ubiegać się o specjalną emeryturę i jakie warunki trzeba spełnić?

Osoby urodzone między 1 stycznia 1949 a 1 stycznia 1969 roku, które pracowały w wyjątkowych warunkach lub wykonywały specjalne zawody, mogą ubiegać się o specjalną emeryturę. Aby ją otrzymać, muszą osiągnąć wiek emerytalny, posiadać wymagany okres składkowy i nieskładkowy pracy (co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn) oraz udokumentować staż w szczególnych warunkach lub wykonywanie specjalnych zawodów. 

Ponadto nie mogą uczestniczyć w OFE lub muszą złożyć wniosek do ZUS o przekazanie zgromadzonych środków na konto budżetu państwa. Ale to nie wszystko.

Jak ubiegać się o emeryturę w szczególnych warunkach lub o specjalnym charakterze?

Praca o szczególnym charakterze obejmuje zawody wymagające wyjątkowych umiejętności i odpowiedzialności, takie jak służba celna, dziennikarstwo, nauczycielstwo czy służba wojskowa. Charakteryzują się one wysokim poziomem stresu, stałą gotowością i odpowiedzialnością za bezpieczeństwo innych.

Aby ubiegać się o emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, należy pobrać ze strony ZUS formularz wniosku o emeryturę (EMP) oraz formularz ERP-6 dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych, dostępne także w oddziałach ZUS. Do wniosku trzeba dołączyć dokumenty potwierdzające: okresy zatrudnienia lub nieopłacania składek (np. świadectwa pracy, zaświadczenia o zatrudnieniu, dokumenty o pobieraniu zasiłku dla bezrobotnych czy urlopie wychowawczym) oraz informacje o wynagrodzeniu w poszczególnych okresach.

Wniosek należy złożyć najpóźniej dzień przed osiągnięciem 60. roku życia (kobiety) lub 65. roku życia (mężczyźni). ZUS uwzględnia jedynie pełnoetatowy okres zatrudnienia lub służby, niezależnie od pracodawcy publicznego czy prywatnego. Nie wlicza czasu pracy w warunkach częściowo szkodliwych, pracy na umowę zlecenie ani prowadzenia własnej działalności gospodarczej.

Składanie wniosku o wcześniejszą emeryturę. Formalności i terminy

Aby ubiegać się o emeryturę za pracę w trudnych warunkach lub o szczególnym charakterze, należy pobrać ze strony ZUS formularze: wniosek o emeryturę (EMP) oraz informacje o okresach składkowych i nieskładkowych (ERP-6). Dokumenty te można też uzyskać w placówkach ZUS. Do wniosku trzeba dołączyć dokumenty potwierdzające przebieg zatrudnienia, szczególnie okresy pracy w warunkach szczególnych, oraz informacje o okresach składkowych, nieskładkowych i wysokości wynagrodzenia.

Wniosek należy złożyć najpóźniej dzień przed osiągnięciem 60. roku życia przez kobiety lub 65. roku życia przez mężczyzn. ZUS uwzględnia wyłącznie pełnoetatowe zatrudnienie w ramach stosunku pracy lub służby, niezależnie od sektora. Okresy pracy na umowach cywilnoprawnych lub prowadzenia własnej działalności gospodarczej nie są wliczane.

Dla osób urodzonych między 1949 a 1969 rokiem wniosek można składać najwcześniej 30 dni przed spełnieniem warunków wiekowych. W przypadku sporu z decyzją ZUS możliwe jest odwołanie w ciągu miesiąca – procedura jest bezpłatna, a odwołanie składamy do tego samego oddziału ZUS, który przekaże je do sądu.

Wymagany staż i uprawnienia do wcześniejszej emerytury

Aby uzyskać wcześniejszą, specjalną emeryturę, wymagany jest staż pracy w zawodach o szczególnym charakterze: 15 lat dla kolejarzy, dziennikarzy i pracowników Najwyższej Izby Kontroli, przy czym wiek to 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn. Do uprawnionych zaliczają się także nauczyciele, funkcjonariusze służb mundurowych oraz pracownicy organów kontroli i administracji celnej (pełna lista w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r.).

Nie każda osoba urodzona między 1949 a 1969 r. ma automatyczne prawo do wcześniejszej emerytury – ZUS nie uwzględnia pracy w niepełnym wymiarze, na umowach cywilnoprawnych ani prowadzenia własnej działalności, a także niektórych świadczeń, np. chorobowego, macierzyńskiego czy urlopów zdrowotnych.