Złe wieści dla polskich rodzin. Bon senioralny ląduje w koszu, zyskają tylko nieliczni

Wielkie cięcie w planach rządu. Bon senioralny nie wejdzie w życie

To miała być rewolucja w systemie wsparcia osób starszych i ich pracujących dzieci. Bon senioralny, zapowiadany jako sztandarowy projekt Ministerstwa ds. Polityki Senioralnej, miał odciążyć domowe budżety o nawet 2150 zł miesięcznie. Kwota ta odpowiadała połowie minimalnego wynagrodzenia, jakie ma obowiązywać w 2026 roku. Pieniądze nie miały trafiać bezpośrednio do ręki seniora, ale miały opłacać usługi opiekuńcze (zakupy, pomoc w higienie, towarzystwo), co pozwalałoby rodzinom na kontynuowanie pracy zawodowej.

Niestety, po miesiącach analiz rząd zdecydował o zarzuceniu tego pomysłu w jego pierwotnej formie. Zamiast szerokiego strumienia gotówki płynącego do samorządów na ten cel, postawiono na model asystencji osobistej. Oznacza to, że system "pieniądz idzie za seniorem" zostaje zastąpiony systemem usługowym, który jest znacznie trudniej dostępny.

Kogo ominie pomoc? Nowe, surowe kryteria wsparcia

Decyzja o wycofaniu bonu uderzy przede wszystkim w tzw. "pokolenie sandwich" – osoby w wieku 40-50 lat, które jednocześnie wychowują dzieci i opiekują się starzejącymi się rodzicami. Bon senioralny miał być dostępny dla osób powyżej 45. roku życia, których dzieci pracują. Teraz kryteria się drastycznie zawężają.

Nowy program asystencji osobistej, który ma być "zamiennikiem", jest skierowany głównie do osób z orzeczoną niepełnosprawnością. Seniorzy, którzy są po prostu niedołężni ze względu na wiek, ale nie posiadają odpowiedniego stopnia niepełnosprawności, mogą zostać z niczym. Rząd zakłada, że wsparcie będzie teraz "bardziej celowane", co w praktyce oznacza, że dziesiątki tysięcy rodzin zostaną wykluczone z systemu pomocy państwowej.

Nawet 2150 zł mniej w portfelu. Nowe limity godzinowe

Skala straty dla przeciętnego gospodarstwa domowego jest ogromna. Przy maksymalnym wymiarze bonu senioralnego, rodzina mogła zyskać usługi o wartości przekraczającej 25 tysięcy złotych rocznie. Teraz, zamiast gwarantowanych środków na opiekę, pojawiają się limity godzinowe w ramach asystencji.

Rządowe założenia dla nowego systemu przewidują widełki czasowe:

• Minimum 20 godzin wsparcia miesięcznie dla osób z lżejszymi dysfunkcjami.
   
• Maksimum 240 godzin dla osób wymagających stałej opieki.

Problem polega na tym, że dostęp do asystentów jest w Polsce dramatycznie ograniczony. Nawet jeśli senior zakwalifikuje się do programu, gmina może nie mieć kogo wysłać do pomocy. Bon senioralny dawał szansę na opłacenie np. sąsiada czy osoby z lokalnej społeczności, co teraz stanie się formalnie znacznie trudniejsze lub wręcz niemożliwe.

Co muszą zrobić rodziny seniorów?

Skoro bon senioralny nie wejdzie w życie, rodziny muszą szukać alternatyw już teraz. Oto kroki, które należy podjąć, aby nie zostać bez pomocy w 2026 roku:

1. Uzyskaj orzeczenie o stopniu niepełnosprawności: To będzie klucz do jakiejkolwiek pomocy systemowej. Nie czekaj, aż stan zdrowia seniora się pogorszy – procesy w komisjach trwają miesiącami.
    
2. Złóż wniosek o świadczenie wspierające: Jeśli senior ma znaczne trudności w samodzielnym życiu, może ubiegać się o świadczenie z ZUS (wynoszące od 40% do 220% renty socjalnej).
    
3. Sprawdź ofertę lokalnego MOPS/GOPS: Gminy realizują mniejsze programy "Opieka wytchnieniowa" – choć są one limitowane, mogą dać chwilę oddechu opiekunom.
    
4. Zrewiduj budżet: Brak 2150 zł wsparcia z bonu oznacza konieczność samodzielnego opłacenia komercyjnej opieki, której ceny w 2026 roku prawdopodobnie wzrosną wraz z płacą minimalną.

Źródło: Rządowy projekt ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami (prace 2024/2025)