Gdzie wyrzucić wypisane długopisy i mazaki? Polacy wciąż nie mają pojęcia, że popełniają błąd

Gdzie wyrzucać stare przybory szkolne i biurowe? Recykling pełen zagadek

Większość z nas, sprzątając domowe biuro lub przygotowując dziecko do nowego semestru w szkole, kieruje się intuicją, która w świecie gospodarki odpadami bywa zawodna. Widząc obudowę długopisu wykonaną z tworzywa sztucznego, naturalnym odruchem jest wrzucenie go do żółtego pojemnika. To jednak błąd wynikający z nieznajomości technologii odzysku materiałów. 

System segregacji u źródła jest zaprojektowany przede wszystkim pod kątem opakowań, a nie przedmiotów użytkowych o złożonym składzie. Długopis to nie tylko polipropylen, ale także metalowa sprężynka, gumowy uchwyt i - co najważniejsze - resztka tuszu, który jest substancją chemiczną mogącą zanieczyścić czyste frakcje plastiku. Podobnie sytuacja wygląda z mazakami, które zawierają nasączone barwnikiem wkłady filcowe. 

Mylne przekonanie o "plastikowej” naturze długopisu sprawia, że instalacje przetwarzające odpady muszą borykać się z zanieczyszczonym surowcem. Po wylądowaniu w sortowni tego typu przybory szkolne i biurowe zazwyczaj trafiają na taśmę, z której i tak muszą zostać ręcznie lub mechanicznie usunięte jako zanieczyszczenie, co generuje dodatkowe koszty dla systemu. Gdzie zatem powinny wylądować? Zrozumienie tej procedury to pierwszy krok do uniknięcia kar za niewłaściwą segregację, które w niektórych miastach mogą być dotkliwe dla portfeli mieszkańców.

Czego pod żadnym pozorem nie wrzucać do czarnego pojemnika?

Do pojemnika na odpady zmieszane powinniśmy wrzucać tylko to, czego nie udało się rozdzielić do pojemników na odpady segregowane lub czego nie można oddać do PSZOK-u (Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych). Do tej kategorii należą między innymi resztki mięsne oraz kości, mokry lub zabrudzony papier, który stracił swoje właściwości recyklingowe, a także zużyte materiały higieniczne, w tym pieluchy jednorazowe. W tym samym koszu powinien znaleźć się również żwirek z kuwet dla zwierząt, fajans, potłuczone szyby i lustra, które ze względu na inną temperaturę topnienia niż szkło opakowaniowe, nie mogą trafić do zielonego pojemnika. 

Choć czarny kosz na odpady zmieszane wydaje się "workiem bez dna”, istnieją surowe restrykcje dotyczące tego, co absolutnie nie może się w nim znaleźć. Mowa przede wszystkim o odpadach niebezpiecznych i elektrośmieciach. Do odpadów zmieszanych nie wolno wyrzucać sprzętu elektrycznego oraz elektronicznego, urządzeń AGD, a także baterii i akumulatorów. Te ostatnie, często spotykane w biurowych gadżetach, takich jak kalkulatory czy bezprzewodowe myszki, zawierają metale ciężkie, które po wycieku w składowisku mogą trwale skazić glebę i wody gruntowe. 

Lista zakazów obejmuje także odpady budowlane i remontowe, odpady zielone, leki, tkaniny oraz wszelkiego rodzaju chemikalia. Każdy z tych przedmiotów wymaga specjalistycznego traktowania, które zapewniają gminne punkty zbiórki. Problem pojawia się przy przedmiotach "pomiędzy”.

Gdzie wyrzucić kredki, flamastry i długopisy?

Kredki ołówkowe, mimo że wykonane z drewna, nie są odpadem biodegradowalnym w rozumieniu kompostowania, ponieważ zawierają lakier i grafitowy wkład z domieszkami. Dlatego, paradoksalnie, najlepszym miejscem dla nich jest właśnie pojemnik na odpady zmieszane, o ile nie są one zużyte do tego stopnia, że można je jeszcze komuś przekazać. 

Wiele osób zastanawia się również nad losem metalowych spinaczy czy zszywek. Jeśli są one w dużych ilościach, warto je oddać na złom, jednak pojedyncze sztuki wbite w papier często są usuwane w procesie rozwłókniania makulatury, choć dla czystości procesu lepiej je usuwać przed wyrzuceniem dokumentów.

Przechodząc do meritum problemu, który dotyczy niemal każdego polskiego gospodarstwa domowego: gdzie ostatecznie mają trafić stare długopisy i mazaki? Zgodnie z wytycznymi ekspertów, ze względu na trudność w oddzieleniu poszczególnych surowców (plastik, metal, tusz), wypisane długopisy oraz markery powinny trafiać do czarnego pojemnika na odpady zmieszane. Wyjątkiem są sytuacje, w których posiadamy długopisy z wymiennymi wkładami – wtedy sam plastikowy wkład (o ile jest pusty) trafia do zmieszanych, a obudowa, jeśli jest wykonana z jednego rodzaju czystego metalu lub plastiku i decydujemy się ją wyrzucić, teoretycznie mogłaby trafić do segregacji, choć w praktyce małe gabaryty sprawiają, że i tak rzadko jest odzyskiwana.

Jeszcze bardziej skomplikowana sytuacja dotyczy artykułów plastycznych, takich jak farby w tubkach czy kleje w sztyfcie. Jeśli tubka po farbie jest pusta i wykonana z aluminium, może trafić do metalu, ale jeśli zawiera resztki zaschniętej farby olejnej, staje się odpadem problematycznym, który powinien trafić do zmieszanych lub PSZOK-u, zależnie od lokalnych regulacji. Podobnie kleje - resztki kleju chemicznego dyskwalifikują opakowanie z recyklingu materiałowego. 

Edukacja w tym zakresie jest o tyle istotna, że w skali kraju miliony takich drobnych przedmiotów rocznie trafiają do niewłaściwych strumieni odpadów. Zamiast zasilać gospodarkę obiegu zamkniętego, stają się balastem, który utrudnia pracę nowoczesnym sortowniom. Pamiętajmy więc o prostej zasadzie: jeśli przedmiot biurowy składa się z wielu nierozerwalnych materiałów i jest zabrudzony substancją chemiczną (tuszem, klejem), jego miejsce jest w czarnym koszu.