Zapłaciła w sklepie takim banknotem. Teraz grozi jej 8 lat więzienia

Oszustwa w Polsce przybierają różne formy. Ich celem najczęściej są pieniądze

Oszustwo może zostać popełnione zarówno podczas tradycyjnych zakupów, jak i przez internet lub telefon. W każdym przypadku mechanizm jest podobny: sprawca wprowadza drugą osobę w błąd albo wykorzystuje jej pomyłkę, aby osiągnąć korzyść majątkową. Zgodnie z Kodeksem karnym podstawowy typ oszustwa jest zagrożony karą od sześciu miesięcy do ośmiu lat pozbawienia wolności. W przypadku czynu mniejszej wagi możliwa jest grzywna, ograniczenie wolności albo kara do dwóch lat więzienia.

Sprawcy próbują zdobyć pieniądze, towary, dane potrzebne do logowania w banku albo dostęp do kont swoich ofiar. W internecie wykorzystują między innymi fałszywe sklepy, ogłoszenia, reklamy inwestycji oraz wiadomości podszywające się pod banki, firmy kurierskie i instytucje publiczne. Popularne są również oszustwa na BLIK, podczas których przestępca przejmuje konto w mediach społecznościowych i prosi znajomych właściciela o przesłanie kodu płatniczego.

Poza siecią stosowane są metody “na wnuczka”, ”na policjanta” lub pracownika banku. Oszust może także próbować nieuczciwie uzyskać zwrot pieniędzy, wyłudzić odszkodowanie, zapłacić cudzą kartą albo wykorzystać przedmiot przypominający prawdziwy banknot. Celem jest zazwyczaj szybki zysk osiągnięty kosztem osoby prywatnej, firmy lub instytucji.

Skutki nie ograniczają się do utraty pieniędzy. Poszkodowany może stracić dostęp do konta, narazić się na zobowiązania zaciągnięte przy użyciu skradzionych danych albo przez długi czas próbować odzyskać majątek. Sprawcy muszą natomiast liczyć się z postępowaniem karnym, obowiązkiem naprawienia szkody i karą pozbawienia wolności.

Falsyfikaty banknotów nadal trafiają do obiegu. Nie każda imitacja jest jednak podróbką

Falsyfikat to banknot podrobiony lub przerobiony tak, aby mógł zostać uznany za prawdziwy środek płatniczy. Może powstać przy użyciu drukarek, skanerów, specjalistycznego papieru oraz innych urządzeń pozwalających naśladować wygląd gotówki. Wprowadzaniem takich pieniędzy do obiegu mogą zajmować się zarówno pojedyncze osoby, jak i zorganizowane grupy przestępcze.

Z danych NBP wynika, że w 2023 roku ujawniono w Polsce 3869 falsyfikatów banknotów. Rok wcześniej było ich 4094. W stosunku do miliardów prawdziwych banknotów znajdujących się w obiegu skala zjawiska pozostaje więc niewielka. Bank centralny wskazuje, że liczba fałszywych znaków pieniężnych przypadających na milion oryginalnych banknotów utrzymuje się na bardzo niskim poziomie.

Polskie pieniądze posiadają liczne zabezpieczenia, które można sprawdzić dotykiem, pod światło oraz podczas oglądania banknotu pod kątem. Banknot o nominale 500 zł znajduje się w obiegu od 10 lutego 2017 roku. Jego autentyczność pomagają potwierdzić między innymi znak wodny, nitka zabezpieczająca oraz elementy zmieniające wygląd zależnie od kąta patrzenia.

Osoba, która podejrzewa, że otrzymała falsyfikat, nie powinna próbować płacić nim podczas kolejnych zakupów. Banknot może zostać przekazany bankowi lub policji do sprawdzenia. Jeżeli ekspertyza potwierdzi, że pieniądze są nieautentyczne, zostaną zatrzymane bez wypłaty ich równowartości.

Prawo rozróżnia jednak falsyfikat od banknotu prezentowego. Souvenir z wyraźną informacją, że nie jest środkiem płatniczym, może być legalnie sprzedawany i posiadany. Przestępstwem staje się natomiast świadome wykorzystanie go do zapłaty i wprowadzenie sprzedawcy w błąd. Podrabianie prawdziwych pieniędzy jest znacznie surowiej karane niż oszustwo z użyciem jawnie oznaczonej imitacji.

Zobacz też: ZUS wysłał listy do prawie 9 mln Polaków. W środku dwie ważne decyzje

Zapłaciła imitacją banknotu 500 zł. Ekspedientka wydała jej prawdziwe pieniądze

Do oszustwa doszło w poniedziałek 6 lipca w jednym ze sklepów na terenie Żagania w województwie lubuskim. 37-letnia mieszkanka miasta zrobiła zakupy za nieco ponad 23 zł. Przy kasie przekazała pracownicy przedmiot przypominający banknot o nominale 500 zł.

W rzeczywistości był to banknot prezentowy przeznaczony do zabawy lub celów edukacyjnych. Na imitacji znajdowały się napisy “Souvenir” oraz ”nie jest środkiem płatniczym”. Mimo tych oznaczeń przedmiot z wyglądu przypominał prawdziwe pieniądze. Ekspedientka nie zauważyła różnicy, przyjęła go jako zapłatę i wydała klientce ponad 470 zł reszty w prawdziwej gotówce.

Dopiero po zakończeniu zakupów pracownicy sklepu odkryli, że otrzymany "banknot” nie ma żadnej wartości. O zdarzeniu została powiadomiona policja. Funkcjonariusze pionu kryminalnego rozpoczęli poszukiwania, ustalili tożsamość podejrzanej i zatrzymali 37-letnią mieszkankę Żagania. Kobiecie przedstawiono zarzut oszustwa. Według informacji przekazanych przez policję przyznała się do popełnienia czynu. O jej dalszym losie zdecyduje sąd, a maksymalna kara przewidziana za zarzucane przestępstwo wynosi osiem lat pozbawienia wolności.

Policjanci podkreślają, że sama sprzedaż banknotów prezentowych nie jest zabroniona. Ich użycie podczas zakupów w celu uzyskania towaru i prawdziwej reszty stanowi jednak oszustwo. Przypadek z Żagania pokazuje również, dlaczego podczas przyjmowania gotówki, szczególnie wysokich nominałów, należy zwracać uwagę nie tylko na wygląd banknotu, lecz także na umieszczone na nim napisy i zabezpieczenia.