Chaos na Bliskim Wschodzie uderzy w gospodarkę. Widmo globalnej recesji

Dlaczego blokada Cieśniny Ormuz to "opcja atomowa" dla gospodarki

Sytuacja na Bliskim Wschodzie stała się krytyczna po doniesieniach o atakach rakietowych Iranu na amerykańskie bazy w Katarze, Kuwejcie, ZEA i Bahrajnie. Kluczowym punktem zapalnym jest jednak Cieśnina Ormuz – najwęższe gardło globalnego handlu ropą. Według danych firmy Kpler, każdego dnia przepływa tędy ponad 14 mln baryłek ropy, co stanowi jedną trzecią światowego eksportu morskiego.

Długotrwałe zamknięcie Cieśniny Ormuz to gwarantowana globalna recesja - ocenia bez ogródek Bob McNally, prezes Rapidan Energy i były doradca Białego Domu.

Problem polega na tym, że Teheran dysponuje ogromnym arsenałem min i rakiet krótkiego zasięgu, które mogą skutecznie uniemożliwić ruch tankowców. Nawet jeśli blokada będzie tylko częściowa, presja na ubezpieczycieli statków może spowodować wstrzymanie finansowania transportów w tym regionie.

Kogo najbardziej uderzy odcięcie dostaw z Zatoki Perskiej

Choć konflikt toczy się tysiące kilometrów od Europy, jego skutki odczujemy niemal natychmiast. Najbardziej narażone są gospodarki azjatyckie – Chiny, Indie, Japonia i Korea Południowa odbierają aż trzy czwarte surowca płynącego przez Cieśninę Ormuz. Jeśli te kraje zaczną panicznie gromadzić zapasy, ceny na rynkach światowych poszybują w górę niezależnie od tego, skąd dany kraj realnie sprowadza paliwo.

Warto pamiętać, że przez ten region płynie nie tylko ropa.

• 20% światowego eksportu skroplonego gazu ziemnego (LNG) przechodzi przez cieśninę, głównie z Kataru.
   
• Większość zapasowych zasobów ropy na świecie znajduje się w Arabii Saudyjskiej i ZEA – bez drogi wodnej są one "uwięzione" i nie mogą trafić na rynek.
   
• W Polsce sytuację monitoruje krajowy gigant paliwowy. Orlen wydał komunikat, w którym zapewnia, że obecnie nie identyfikuje zagrożeń dla ciągłości dostaw do swojej Grupy, jednak przyznaje, że sytuacja geopolityczna jest analizowana na bieżąco.

Ile zapłacimy za paliwo? Prognozy cen ropy i rola Donalda Trumpa

Inwestorzy już szykują się na ciężki poniedziałek. Michał Stajniak, wicedyrektor działu analiz XTB, zauważa, że rynek stoi przed największym szokiem od lat. Notowania weekendowe wskazały już na 10-procentowe wzrosty, co wypchnęło cenę ropy WTI w okolice 75 dolarów. To jednak dopiero początek, jeśli konflikt eskaluje.

Jeśli Iran faktycznie zacznie atakować tankowce lub zablokuje ten szlak, cena ropy może błyskawicznie przebić barierę 100 dol. - ostrzega Michał Stajniak z XTB.

W odpowiedzi na kryzys administracja Donalda Trumpa może sięgnąć po Strategiczne Rezerwy Ropy (SPR), które obecnie liczą około 415 mln baryłek. Jednak eksperci, tacy jak Kevin Book z ClearView Energy Partners, ostrzegają, że przy pełnym kryzysie w Ormuz, nawet amerykańskie rezerwy mogą okazać się niewystarczające, by zrównoważyć ubytek 20 mln baryłek dziennie.

Jak przygotować się na nadchodzące zmiany cenowe

W obliczu realnej groźby blokady najważniejszego szlaku morskiego, uwaga rynków przenosi się na infrastrukturę lądową, która mogłaby teoretycznie uratować świat przed całkowitym paraliżem dostaw. Choć Cieśnina Ormuz nie ma pełnowartościowego zastępstwa, istnieją dwa kluczowe korytarze, które w 2026 roku stają się ostatnią linią obrony przed globalną recesją.

• Rurociąg Wschód-Zachód w Arabii Saudyjskiej: To potężna magistrala łącząca pola naftowe nad Zatoką Perską z portami nad Morzem Czerwonym. Pozwala ona ominąć zapalny punkt, jednak jej przepustowość jest ograniczona i nie pokryje zapotrzebowania wszystkich azjatyckich gigantów.
• Rurociąg Habshan–Fujairah w ZEA: Kończy się on w Zatoce Omańskiej, wyprowadzając ropę bezpośrednio na otwarty ocean. Jest to strategiczny as w rękawie Emiratów, który pozwala na eksport surowca nawet przy całkowitym zamknięciu cieśniny przez irańskie miny.

Mimo tych zabezpieczeń, eksperci tacy jak Tom Kloza podkreślają, że fizyczna dostępność rur to tylko połowa sukcesu. Prawdziwym problemem jest psychologia rynku i koszty ubezpieczeń. Nawet jeśli ropa popłynie rurociągiem, to ataki rakietowe na bazy w Zjednoczonych Emiratach Arabskich sprawiają, że ubezpieczyciele mogą uznać cały region za strefę wykluczoną z transportu komercyjnego. W takim scenariuszu "bezpieczniki" pozostaną suche, a światowa gospodarka będzie musiała polegać wyłącznie na rezerwach strategicznych zgromadzonych w USA i Chinach.