Akcyza w górę. Projekt ustawy już w Sejmie, tak Polska 2050 argumentuje pomysł

Finansowa zapaść w polskiej służbie zdrowia

Polska służba zdrowia stoi nad przepaścią, której dno wyznaczają alarmujące prognozy finansowe. Według szacunków ekspertów, dziura w Narodowym Funduszu Zdrowiu może w 2026 roku osiągnąć astronomiczny poziom 30 miliardów złotych.

W obliczu tak potężnego deficytu, koalicja rządząca desperacko poszukuje stabilnych źródeł finansowania, które pozwoliłyby uniknąć zapaści szpitali i drastycznego wydłużenia kolejek do specjalistów. Wybór padł na podatek akcyzowy (podatek pośredni nakładany na wybrane wyroby, m.in. alkohol i wyroby tytoniowe), który od lat stanowi jeden z filarów dochodowych budżetu państwa, ale dotychczas rzadko był tak bezpośrednio powiązany z konkretnym celem celowym.

Politycy Polski 2050 argumentują, że obecna sytuacja wymaga odważnych i niepopularnych decyzji. Podczas czwartkowej konferencji prasowej przedstawiciele ugrupowania podkreślali, że system nie udźwignie narastających kosztów bez dodatkowego zasilenia. Co istotne, akcyza w nowym wydaniu ma przestać być jedynie wpływem do ogólnego „worka” budżetowego.

Projekt zakłada, że nadwyżka wygenerowana dzięki podwyżkom trafi bezpośrednio do NFZ. To radykalna zmiana podejścia, która ma przekonać niechętnych podatników – pieniądze wydane przy sklepowej kasie mają wrócić do nich w postaci lepszej jakości opieki medycznej i nowoczesnego sprzętu w placówkach zdrowia.

Nie jest to jednak droga usłana różami. Branża spirytusowa i piwowarska od dawna ostrzegają przed skutkami gwałtownego podnoszenia obciążeń, wskazując na ryzyko rozrostu szarej strefy i spadek legalnej konsumpcji. Przedsiębiorcy, którzy jeszcze niedawno liczyli na stabilizację otoczenia prawnego, znów muszą mierzyć się z widmem zmian cenników.

Polska 2050 próbuje łagodzić te nastroje, proponując półroczne vacatio legis (okres między publikacją ustawy a jej wejściem w życie). Sześć miesięcy ma być czasem, w którym biznes dostosuje systemy sprzedażowe i logistykę do nowej rzeczywistości fiskalnej, choć dla wielu producentów to marne pocieszenie w obliczu spodziewanego spadku popytu.

Polska 2050 chce ograniczyć koszty związane z alkoholizmem w Polsce

„W końcu konsumenci produktów alkoholowych będą ponosili większą odpowiedzialność, także fiskalną, za to, żeby ponieść koszty swojego leczenia” – tłumaczyła posłanka Wioleta Tomczak. To zdanie najlepiej oddaje filozofię stojącą za nowym projektem. Polska 2050 chce wprowadzić system, w którym korzystanie z używek jest nierozerwalnie związane z partycypacją w kosztach leczenia chorób cywilizacyjnych, w tym przede wszystkim choroby alkoholowej.

Koszty społeczne i medyczne alkoholizmu w Polsce są liczone w dziesiątkach miliardów złotych, obejmując nie tylko terapie odwykowe, ale także leczenie chorób wątroby, nowotworów czy skutków wypadków drogowych spowodowanych pod wpływem procentów.

Projekt jest niemal lustrzanym odbiciem rządowej propozycji z ubiegłego roku, która jednak rozbiła się o mur prezydenckiego weta. Prezydent Karol Nawrocki w grudniu zablokował poprzednią ustawę, argumentując to nadmiernym obciążeniem najuboższych warstw społeczeństwa oraz brakiem wystarczających mechanizmów ochronnych dla mniejszych producentów. Polska 2050 twierdzi jednak, że odrobiła lekcję.

Nowy projekt zawiera szereg poprawek, które mają być ukłonem w stronę Pałacu Prezydenckiego i uwzględniać wcześniejsze uwagi głowy państwa. Czy to wystarczy, by przekonać prezydenta do zmiany zdania? Strategia „wyjścia naprzeciw” ma na celu postawienie prezydenta w trudnej sytuacji – ponowne odrzucenie ustawy, która bezpośrednio finansuje dogorywającą służbę zdrowia, mogłoby zostać odebrane jako działanie na szkodę pacjentów.

Gra toczy się o wysoką stawkę, ponieważ alkoholizm w Polsce nie jest jedynie problemem statystycznym, ale głęboką raną społeczną. Poseł Kamil Wnuk apelował do wszystkich sił politycznych o jedność w tej sprawie, podkreślając, że „alkoholizm to choroba, która nie ma poglądów politycznych”.

Jako partia centrum, Polska 2050 liczy na szerokie poparcie – od lewicy, tradycyjnie popierającej zwiększanie nakładów na cele społeczne, po prawicę, dla której ochrona rodziny przed skutkami uzależnień jest jednym z kluczowych haseł. Sukces tego projektu zależy jednak od tego, czy uda się przekuć retorykę walki z chorobą w konkretne mechanizmy finansowe, które rzeczywiście trafią do terapeutów i lekarzy, a nie rozmyją się w administracyjnych kosztach NFZ.

Zobacz też: Wyższa renta wdowia, nowe kwoty już od 1 marca. Każdy rencista powinien to wiedzieć

Wyższa akcyza na alkohol w polskich sklepach?

Złożenie projektu właśnie teraz nie jest przypadkowe. W mediach społecznościowych partii wybrzmiewa jasny przekaz: Polska płaci za alkohol nie tylko zdrowiem obywateli, ale realnym kapitałem, który mógłby zasilić onkologię czy kardiologię. Według danych udostępnionych przez Polskę 2050 na portalu X, koszty nadużywania substancji wyskokowych są dewastujące dla gospodarki. Projekt ustawy ma być zatem narzędziem „monetyzacji” negatywnych skutków konsumpcji – jeśli państwo musi wydawać miliardy na ratowanie zdrowia osób uzależnionych, to naturalnym źródłem tych środków powinna być właśnie akcyza od produktów, które do tego stanu doprowadzają.

Finansowy wymiar propozycji zakłada, że mechanizm powiązania podatku z budżetem NFZ stanie się stałym elementem krajobrazu gospodarczego. Nie chodzi o jednorazowy zastrzyk gotówki, ale o stworzenie stabilnego strumienia przychodów, który rósłby wraz z potencjalnym wzrostem spożycia lub inflacją. Jest to jednak miecz obosieczny. Krytycy wskazują, że państwo w ten sposób staje się „beneficjentem” nałogu własnych obywateli – im więcej alkoholu zostanie sprzedane, tym więcej środków trafi do szpitali. To paradoks, przed którym ostrzegają socjolodzy, wskazując, że priorytetem powinna być edukacja i prewencja, a nie jedynie fiskalna eksploatacja problemu.

Mimo tych kontrowersji, projekt Polski 2050 wydaje się być obecnie najbardziej konkretną propozycją na stole w kontekście ratowania budżetu zdrowotnego. W obliczu braku alternatywnych pomysłów na szybkie znalezienie 30 miliardów złotych, polityczne centrum stawia wszystko na jedną kartę. Jeśli ustawa przejdzie przez parlament i zyska podpis Karola Nawrockiego, od lipca przyszłego roku ceny wódki, wina i piwa pójdą w górę.