Przełomowe dane o 800 plus dla obcokrajowców. Coraz mniej wypłat, powód jest prosty

Coraz mniej obcokrajowców staje się beneficjentami 800 plus

Statystyki za grudzień 2025 roku nie pozostawiają złudzeń – na polskim rynku świadczeń socjalnych zaszła istotna zmiana. Jak podaje Codzienny Serwis Agencyjny udostępniony przez Monday News Polska, liczba dzieci obcokrajowców, na które wypłacane jest popularne „800 plus”, spadła o 6,5 proc. w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego.

O ile w grudniu 2024 roku beneficjentów było blisko 348 tysięcy, o tyle rok później liczba ta skurczyła się do 325,3 tysiąca osób. Eksperci, analizując te dane, wskazują na ewolucję systemu, który przestaje być jedynie mechanizmem dystrybucji gotówki, a staje się narzędziem realnej integracji. Dr Antoni Kolek z Katedry Zarządzania Akademii Leona Koźmińskiego podkreśla, że mamy do czynienia z transformacją polskiego systemu wsparcia.

To wyraźny sygnał transformacji polskiego systemu wsparcia dla cudzoziemców. Należy podkreślić, że nie jest to tylko wynik zmian demograficznych, ale przede wszystkim efekt skuteczniejszego kontrolowania mechanizmów przyznawania świadczeń. Najważniejsza zmiana to wprowadzenie mechanizmu, który można nazwać wsparciem za integrację. W efekcie od obywateli innych państw wymagana jest aktywność zawodowa i realizacja obowiązku szkolnego – podkreśla dr Antoni
Kolek.

Według eksperta kluczowym czynnikiem jest wprowadzenie mechanizmu „wsparcia za integrację”, który wymusza na cudzoziemcach aktywność zawodową oraz realizację obowiązku szkolnego (konieczność uczęszczania dziecka do polskiej placówki oświatowej). To podejście ma podwójny wymiar: finansowy, bo ogranicza nieuzasadnione wydatki budżetowe, oraz społeczny, sprzyjający asymilacji migrantów na lokalnym rynku pracy.

Polska w tej relacji przestaje pełnić funkcję pasywnego donatora, stając się partnerem wspierającym wyłącznie te osoby, które realnie osiedliły się w kraju i wiążą z nim swoją przyszłość ekonomiczną.

Jak spadek liczby świadczeniobiorców wpływa na budżet w kraju?

Spadek liczby beneficjentów przekłada się bezpośrednio na konkretne kwoty w budżecie państwa. W całym 2025 roku na świadczenia dla dzieci cudzoziemców przeznaczono nieco ponad 3,27 mld złotych, co stanowi spadek o ponad 4 proc. rok do roku. Dla porównania, w 2024 roku wydatki te przekraczały 3,41 mld złotych.

Choć kwoty te mogą robić wrażenie, warto zestawić je z całkowitym kosztem programu 800 plus, który oscyluje wokół 63 mld złotych rocznie. Udział obcokrajowców w tym zestawieniu finansowym jest więc relatywnie niewielki. Bartosz Marczuk z Instytutu Sobieskiego, były podsekretarz stanu w resorcie rodziny, zauważa, że obecna sytuacja to efekt stabilizacji. Wnioski o świadczenia przestają składać osoby, które przyjechały do Polski jedynie na krótki okres i zdążyły już opuścić kraj.

Mamy tendencję malejącą. To nie jest jakieś tąpnięcie, ale zmniejszenie liczby beneficjentów. Wynika to m.in. z wprowadzenia przepisu, który uzależnia wypłatę świadczenia od wypełniania obowiązku szkolnego w Polsce. Ponadto, wnioskodawcami były też osoby, które przyjechały do naszego kraju na krótki okres
i już wyjechały. Moim zdaniem, sytuacja będzie się stabilizować. To rozwiązanie dotyczy bowiem dzieci, których rodzice w jakiś sposób już się tutaj zadomowili i pracują – komentuje Bartosz Marczuk z Instytutu Sobieskiego, były podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, gdzie odpowiadał m.in. za wdrożenie Programu 500+.

Co więcej, na horyzoncie pojawia się czynnik demograficzny, który w nadchodzących latach wymusi jeszcze większe oszczędności. Jak wylicza dr Antoni Kolek, z systemu regularnie wychodzą roczniki wyżu demograficznego (np. urodzeni w 2008 roku, gdy na świat przyszło 414 tys. dzieci), a zastępują je znacznie mniej liczne grupy (w ubiegłym roku urodziło się zaledwie ok. 238 tys. dzieci).

Ten naturalny ubytek świadczeniobiorców o około 170 tysięcy osób rocznie może przynieść budżetowi oszczędności rzędu 1,7 mld złotych w skali każdego kolejnego roku.

Zobacz też: Nawet 15 tys. zł na dziecko. Nowy program bez kryterium dochodowego, ale liczba miejsc ograniczona

Ta nacja pobiera najwięcej świadczeń wśród obcokrajowców w Polsce

Analizując strukturę narodowościową, wciąż bezapelacyjnie dominują obywatele Ukrainy. To na ich dzieci trafia lwia część środków – w 2025 roku było to ponad 2,7 mld złotych, wypłacone na 262,8 tys. dzieci. Warto jednak odnotować, że jeszcze rok wcześniej liczba ta była o ponad 20 tysięcy wyższa.

Za Ukraińcami w zestawieniu ZUS plasują się obywatele Białorusi (23,4 tys. dzieci), Rumunii (5,8 tys.), Rosji (3,7 tys.) oraz Wietnamu i Indii (po 2,5 tys.). Istotnym punktem zwrotnym w statystykach było wprowadzenie od lutego 2026 roku nowych przepisów dla osób ze statusem UKR.

Dominacja grupy obywateli Ukrainy wśród świadczeniobiorców-cudzoziemców pozostaje wyraźna, jednak jest już bardziej przewidywalna. Spadek kwot wypłat pokazuje zarówno migrację cyrkulacyjną, jak i efektywność systemu w eliminowaniu nadużyć dzięki cyfryzacji i integracji z rejestrami Straży Granicznej. Z perspektywy budżetu spadek wydatków jest pożądany. Polska przestaje pełnić rolę pasywnego donatora, stając się aktywnym partnerem wspierającym osoby realnie osiedlone w kraju – stwierdza ekspert z Akademii Leona Koźmińskiego.

Nowe regulacje uzależniają wypłatę świadczenia od aktywności zawodowej rodzica, co według szacunków Bartosza Marczuka pozwoli zaoszczędzić od 100 do 200 mln złotych. Ekspert wyraża jednak pewną dozę ostrożności wobec tak rygorystycznych wymogów. Jego zdaniem w polskim interesie leży zatrzymanie Ukraińców w kraju, gdyż dane wskazują, że wnoszą oni do budżetu w formie podatków i składek znacznie więcej, niż z niego pobierają.

Zbyt surowe obostrzenia, jak utrata 800 plus po utracie pracy przez samotną matkę, mogą skłonić te osoby do emigracji na Zachód, gdzie systemy socjalne bywają mniej restrykcyjne. Niemniej, technologiczna integracja rejestrów ZUS z danymi Straży Granicznej skutecznie eliminuje dziś tzw. turystykę socjalną, uszczelniając system i kierując pomoc do tych, którzy realnie pracują na wzrost polskiego PKB.