Umowa darowizny – zasady i podatek
pixabay.com
Autor Iga Marciniszyn - 2 Grudnia 2020

Umowa darowizny – zasady i podatek

Jednym z najczęstszych przedmiotów darowizny są pieniądze, Może to być także nieruchomość, pojazd czy prawa autorskie lub prawa do użytkowania wieczystego. Darowizna obwarowana jest jednak wieloma przepisami regulowanymi przez Kodeks cywilny, które warto znać, będąc jedną ze stron umowy darowizny.

Czym jest darowizna?

Darowizna to bezpłatne świadczenie na rzecz obdarowanego kosztem majątku darczyńcy. Jeśli dochodzi do jakiejkolwiek zapłaty za otrzymane dobro, wówczas nie jest to darowizna.

Przedmiotem umowy darowizny mogą być rzeczy materialne:

  • konkretny przedmiot oznaczony co do tożsamości czyli według indywidualnych cech przedmiotu, np. pojazd konkretnej marki, nieruchomość o określonym numerze w księdze wieczystej,
  • konkretny przedmiot oznaczony co do gatunku, czyli występujący w obrocie w większej ilości np. tona węgla.

W ramach umowy darowizny, można przekazać również pewne prawa należące tylko do darczyńcy:

  • prawo do użytkowania wieczystego,
  • prawa autorskie,
  • własnościowe prawo do lokalu spółdzielczego.

Poza tymi przypadkami jako darowiznę traktujemy również:

  • umorzenie zobowiązania, jednak tylko w przypadku, gdy wierzyciel nie oczekuje niczego w zamian,
  • spłatę długu np. w banku za inną osobę, nie oczekując w zamian żadnego świadczenia,
  • zobowiązanie do przekazania rzeczy, która jeszcze nie istnieje, np. tonę zboża z pola, jeśli taka ilość zostanie zebrana,
  • przekazanie przez właściciela przedmiotu połowy własności obdarowanemu, co prowadzi do powstania współwłasności,
  • przekazanie przez właściciela udziału w przedmiocie, swoich udziałów innej osobie.

Oświadczenie darczyńcy powinno być stworzone poprzez akt notarialny, jednak umowa darowizny jest ważna także bez aktu, gdy doszło do spełnienia świadczenia. Wyjątkiem jest darowizna nieruchomości, która zawsze musi mieć postać aktu notarialnego. Co ważne, jeśli przedmiot nie zostaje nam przekazany od razu, by dochodzić swoich praw korzystniej jest zawrzeć umowę przed notariuszem, pozwala to na egzekwowanie swoich praw przed sądem.

Przekazanie lub otrzymanie darowizny a małżeństwo

W przypadku chęci przekazania jako darowiznę przedmiotu należącego do wspólności majątkowej konieczna może być zgoda drugiego małżonka. Jeśli natomiast jeden z małżonków otrzyma darowiznę, należy ona do jego majątku osobistego.

Jakie są elementy umowy darowizny?

Umowa darowizny powinna zawierać określone elementy, tj.:

  • miejsce i datę umowy,
  • imię, nazwisko, adres oraz numer dokumentu tożsamości darczyńcy i obdarowanego,
  • określenie przedmiotu darowizny i zaświadczenie darczyńcy, że przedmiot należy do niego,
  • oświadczenie darczyńcy o przekazaniu darowizny i oświadczenie obdarowanego o przyjęciu darowizny,
  • data przekazania darowizny,
  • podpisy stron.

Mimo że umowa darowizny określona jest jako bezpłatna, darczyńca może zawrzeć w niej konkretne polecenie lub obowiązek działania czy świadczenia nałożony na osobę obdarowanego.

Darowizna obciążona poleceniem

Wraz z przekazaniem darowizny, obdarowany może zostać zobowiązany do podjęcia konkretnych, przez darczyńcę narzuconych mu w umowie działań, które powinien spełnić. Data wykonania polecenia powinna zostać zawarta w umowie. Darczyńca może egzekwować od obdarowanego wypełnienie żądania, a po jego śmierci mają do tego prawo również spadkobiercy darczyńcy. Jeśli polecenie związane jest z istotnym interesem społecznym, egzekwować wykonanie polecenia może również właściwy organ państwa. Ostatecznie wykonania można domagać się przed sądem, który może nakazać wykonanie polecenia pod karą grzywny. Istnieją szczególne przypadki, gdy obdarowany może odmówić wykonania działania nakazanego przez darczyńcę. Taka sytuacja ma miejsce, gdy wydane polecenie ma na celu tylko korzyść obdarowanego, ale również wówczas, gdy nastąpiła istotna zmiana stosunków, tj. jeśli okoliczności zmieniają sytuację życiową jednej ze stron. Odmową wykonania polecenia może być też oddanie przedmiotu darowizny w takim stanie, w jakim obdarowany go otrzymał.

Czy umowę darowizny można cofnąć?

Istnieją przyczyny, ściśle określone w Kodeksie cywilnym, na podstawie których darowizna może zostać odwołana. I tak w przypadku darowizny jeszcze niewykonanej darczyńca może ją odwołać, jeśli po zawarciu umowy darowizny jego status materialny uległ tak poważnemu pogorszeniu, że przekazanie darowizny to zdecydowany uszczerbek dla jego utrzymania bądź dla jego obowiązków alimentacyjnych. Innym przypadkiem jest sytuacja, gdy już po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek. Wówczas obdarowany w miarę istniejącego jeszcze wzbogacenia zobowiązany jest do dostarczenia darczyńcy środków niezbędnych do utrzymania lub do pokrycia zobowiązań alimentacyjnych. Innym wyjściem w tej sytuacji może być zwrócenie przez obdarowanego wartości darowizny. Powodem dla odwołania darowizny może być też rażąca niewdzięczność obdarowanego, czyli działania skierowane przeciwko darczyńcy lub jego bliskim, które są przestępstwem lub poważnym naruszeniem wynikającym ze stosunków stron. W przypadku osoby ubezwłasnowolnionej odwołania darowizny może żądać jej przedstawiciel, jeśli darowizna jest nadmierna.

Podatek od darowizny

Podatek od darowizny zależny jest od tego, do której grupy należy obdarowany. Mimo że grupa 0 jest zwolniona z płacenia podatku od darowizny, koniecznie jest zgłoszenie otrzymania darowizny do urzędu skarbowego, jeśli majątek otrzymany od jednego darczyńcy w ciągu 5 lat przekroczy kwotę 9 637 zł. Istnieją 4 grupy, do każdej z nich przypisany jest próg wolny od podatku dotyczący wszystkich darowizn, które obdarowany otrzyma od tej samej osoby na przestrzeni 5 kolejnych lat.

  • grupa 0 – małżonek, rodzeństwo, zstępni, wstępni, macocha, ojczym, pasierb – brak podatku niezależnie od wysokości przekazanej darowizny,
  • grupa 1 – grupa 0 oraz teściowie, zięć, synowa – kwota wolna od podatku 9 637 zł,
  • grupa 2 – rodzeństwo rodziców, zstępni i małżonkowie rodzeństwa, małżonkowie rodzeństwa małżonków, zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie innych zstępnych – kwota wolna od podatku 7 276 zł,
  • grupa 3 – pozostałe osoby - kwota wolna od podatku 4 902 zł.

Następny artykułNie przegap żadnych najciekawszych artykułów! Kliknij obserwuj biznesinfo.pl na:Obserwuj nas na Google News Google News