Sygnalista – kim jest i czym się zajmuje?
Pixabay.com
Autor Tomasz Majta - 31 Grudnia 2020

Sygnalista – kim jest i czym się zajmuje?

Określenie „sygnalista” jest stosunkowo nowe. Oznacza ono pracownika, który zgłasza przełożonemu nieprawidłowości dostrzeżone na terenie przedsiębiorstwa lub, w razie potrzeby, do odpowiednich organów państwowych. Zadaniem sygnalisty jest więc czuwanie nad tym, by w miejscu pracy nie dochodziło do łamania prawa. W poniższym artykule wyjaśnimy, kto może być sygnalistą, jak wygląda ochrona prawna sygnalistów i skąd pochodzi sama idea takiej działalności.

Czy sygnaliści działają jedynie w Polsce?

Sygnaliści nie są wyłącznie polską domeną, wręcz przeciwnie. Wprowadzenie osób sygnalizujących w Polsce spotkało się z ambiwalentnym przyjęciem. Niektórzy są zadowoleni i twierdzą, że dzięki nim poprawi się sytuacja w polskich firmach, inni natomiast obawiają się, że działalność sygnalistów może negatywnie wpływać na atmosferę w miejscu pracy. Sygnaliści mogą być wewnętrzni lub zewnętrzni. Ci pierwsi są zatrudnieni wewnątrz firmy, drudzy są najczęściej byłymi pracownikami, choć czasem to również osoby niezwiązane wcześniej z przedsiębiorstwem. Warto wiedzieć, że pojęcie „sygnalisty” pochodzi ze Stanów Zjednoczonych, gdzie zadaniem osób pilnujących porządku było głównie zgłaszanie nieprawidłowości w korporacjach oraz instytucjach finansowych. Termin funkcjonuje przede wszystkim w anglosaskim kręgu kulturowym. Nikogo nie dziwi działalność sygnalistów w Wielkiej Brytanii, Kanadzie, Stanach Zjednoczonych, Australii czy w Nowej Zelandii. Obecnie niemal w każdym kraju europejskim działają osoby sygnalizujące. Co więcej – są one objęte specjalną ochroną prawną.

Jakie są zadania sygnalisty?

Co należy do zadań sygnalisty? Jakie sytuacje w firmie wymagają jego interwencji? W tym miejscu warto odnieść się do słów Aleksandry Kobylińskiej z Instytutu Spraw Publicznych. Zgodnie z jej wypowiedzią, sygnalista to osoba, która: „decyduje się opowiedzieć przełożonym lub innym organom do tego przeznaczonym o nadużyciach w swoim miejscu pracy. Z tego tytułu często narażona jest na działanie odwetowe ze strony pracodawców. Tacy pracownicy zwykle motywowani są troską o interes organizacji, ale nie napotykają na odpowiednią reakcję kierownictwa.”

Sygnalista obserwuje głównie, czy w firmie nie dochodzi do malwersacji, korupcji, łamania prawa. Jeśli tak się dzieje, jego obowiązkiem jest niezwłoczne poinformowanie opinii publicznej o nieprawidłowościach w danym przedsiębiorstwie. Warto wspomnieć również, że sygnalista odpowiedzialny jest także za obserwowanie, czy w firmie nie dochodzi do łamania praw pracowniczych lub aktów mobbingu czy dyskryminacji.

Kto może być sygnalistą? Czy są jakieś wymagania?

Sygnalista formalnie nie jest odrębnym zawodem czy profesją. Sygnalistą może zostać praktycznie każda osoba, posiadająca wiedzę o funkcjonowaniu danego przedsiębiorstwa. Mogą być to więc pracownicy, wspólnicy, osoby na stanowiskach zarządczych, podwykonawcy, dostawcy, a także byli pracownicy. Istotna jest wiedza dotycząca tego, jak przedsiębiorstwo działa od wewnątrz. To ważna rola społeczna, dzięki której korzyści mogą odnieść wszyscy uczciwi pracownicy firmy. Z badań wynika również, że jest to najskuteczniejszy sposób wykrywania nadużyć i nieprawidłowości w miejscach pracy.

Ochrona sygnalistów

Osoby sygnalizujące spotykały się z negatywnym odbiorem w firmach, w których pracowały. Wyłapanie i przekazanie informacji o nieprawidłowym postępowaniu budziło w osobach, których dotyczyły donosy, wiele negatywnych emocji, przekładających się później na mobbing wobec sygnalistów. W Polsce na sygnalistów parzy się nieufnie, traktuje się ich z dystansem. Wynika to między innymi z kultury pracy. W Polsce często wychodzi się z założenia, że problemy firmy są wyłącznie wewnętrznymi sprawami, a informowanie o nich może zadziałać jedynie na szkodę przedsiębiorstwa. Istnieje niepisana umowa solidarności nawet w sytuacji, gdy działa ona na niekorzyść pracowników.

Ze względu na dyrektywę wydaną przez Unię Europejską Polska zobowiązana została do wzmocnienia ochrony prawnej sygnalistów. Jedynym z podstawowych założeń dyrektywy jest obowiązek, by w każdej zatrudniającej co najmniej 50 osób firmie, istniała jasna i jawna procedura zgłaszania nieprawidłowości i nadużyć w firmie.

Podsumowanie

Podsumowując – sygnalista powiadamia opinię publiczną o wszelkich nieprawidłowościach i malwersacjach, aktach korupcji, przypadkach nieuczciwości czy nierzetelności, których był świadkiem lub co do wystąpienia których ma pewność. Sygnalista nagłaśnia również przypadki nieetycznych czy wątpliwych moralnie decyzji w przedsiębiorstwie.

Uwaga! Osoby, które zamierzają działać jako sygnaliści powinny pamiętać, że ich poczynania mogą skutkować mobbingiem ze strony pracodawcy!

Następny artykułNie przegap żadnych najciekawszych artykułów! Kliknij obserwuj biznesinfo.pl na:Obserwuj nas na Google News Google News