Nadgodziny. Jak wypłacić? Ile pieniędzy przysługuje pracownikowi?
Pixabay.com
Autor Tomasz Majta - 23 Listopada 2020

Nadgodziny. Jak wypłacić? Ile pieniędzy przysługuje pracownikowi?

Nadgodziny to dodatkowy ponadwymiarowy czas pracy, który jest codziennością wielu pracowników. Ze względu na uzyskiwane korzyści niektórzy o nie zabiegają. Za ponadwymiarowy czas pracy należy się jednak rekompensata. Pracodawcy oferują dodatkowy dzień wolny lub wynagrodzenie pieniężne. W związku z tym zdarza się, że sami pracownicy starają się o zlecenie im dodatkowych godzin pracy.

Nadgodziny. W jakich sytuacjach są dopuszczalne? Kiedy przysługują? Ile godzin?

Nadgodziny to praca w godzinach nadliczbowych, wynikająca ze szczególnych potrzeb pracodawcy. Jest wykonywana na wyraźne polecenie przełożonego lub za jego wiedzą. Jakiekolwiek dodatkowe czynności wykonywane przez pracownika bez wiedzy pracodawcy nie są uznawane za nadgodziny. Decydując się na przepracowanie godzin nadliczbowych, należy pamiętać, że mogą być przyznane jedynie w ramach obowiązującego limitu.

Co do zasady nadgodziny muszą być przyznane w liczbie nie większej niż 48 godzin w tygodniu w danym okresie rozliczeniowym. To oznacza, że tygodniowy limit nadgodzin to 8 godzin, jeżeli pracownik zatrudniony jest w standardowym, 40-godzinnym wymiarze pracy.

Uwaga! W myśl przepisów to „przeciętna liczba godzin w okresie rozliczeniowym”. Co w sytuacji, gdy okres rozliczeniowy trwa 12 miesięcy? Pracodawca musi pamiętać, że każda zatrudniona na umowę o pracę osoba w roku kalendarzowym nie może przepracować więcej niż 150 nadgodzin. Dopuszczalna jest natomiast praca trzy razy w tygodniu nawet po 12 godzin dziennie - wówczas przepracowane zostaje 12 godzin ponadwymiarowych. W tej sytuacji jednak pracownik musi mieć zapewniony minimum 11-godzinny odpoczynek między powrotem do domu a ponownym rozpoczęciem pracy.

Uwaga! Pracodawca musi dbać, by nie doszło do przekroczenia normy tygodniowego czasu pracy w ramach przyjętego w firmie okresu rozliczeniowego.

Zdarzają się też sytuacje, gdy maksymalna liczba nadgodzin nie jest określona. Dotyczy to wąskiej grupy wyspecjalizowanych zawodów. Osoby przepracowujące nadgodziny podczas przeprowadzania akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia poważnej awarii mogą zdecydować się na nadgodziny w nieograniczonej liczbie. Roczny wymiar godzin dodatkowych w takich sytuacjach może wynieść nawet 300!

Nadgodziny. Czy przysługują wszystkim pracownikom? Kto nie może podjąć nadgodzin?

Zgodnie z Kodeksem pracy niektóre zatrudnione przez pracodawcę osoby nie mają możliwości wzięcia nadgodzin. Praca w godzinach nadliczbowych jest zakazana dla następujących osób:

  • pracowników zatrudnionych na stanowiskach, na których występują przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń szkodliwych dla zdrowia czynników,
  • pracowników niepełnosprawnych, z wyjątkiem sytuacji, gdy są zatrudnieni do pilnowania albo lekarz medycyny pracy lub sprawujący opiekę nad niepełnosprawnymi wyrazi zgodę na nadgodziny.

Nadgodziny nie przysługują również dla:

  • młodocianych pracowników (w wieku od 15 do 18 lat),
  • kobiet w ciąży,
  • pracowników opiekujących się dzieckiem do ukończenia przez nie czwartego roku życia (mogą wyrazić zgodę).

Uwaga! Każdy pracownik może odmówić pracodawcy wykonywania pracy w ramach nadgodzin! Pracodawca powinien pamiętać też, że nadgodziny wynikają z nagłych, szczególnych potrzeb w zakładzie pracy, co oznacza, że nie można planować nadgodzin z wyprzedzeniem ani tym bardziej uwzględniać pracy w wymiarze nadliczbowym w grafiku poszczególnych pracowników.

Nadgodziny. Jak je obliczyć? Ile pieniędzy dla pracowników?

W myśl Kodeksu pracy za nadgodziny uważana jest każda dodatkowa godzina doliczona do standardowego, ustalonego dla pracownika czasu pracy. Oznacza to, że jeśli pracujący w standardowym wymiarze godzin pracownik będzie wykonywał swoją pracę przez dodatkowe 2 godziny, czyli przepracuje 10 godzin, ostatnie 2 godziny będą traktowane jako praca w ramach nadgodzin. Za ten czas pracownikowi przysługuje dodatkowe wynagrodzenie. Oprócz normalnej, wynikającej z umowy zapłaty, pracująca w wymiarze nadliczbowym osoba otrzyma dodatkowe wynagrodzenie za każdą przepracowaną nadgodzinę w wysokości 100 procent wynagrodzenia. Dodatek za nadgodziny przysługuje w przypadku:

  • pracy w godzinach nadliczbowych w nocy,
  • pracy w godzinach nadliczbowych w niedzielę i święto, które zgodnie z obowiązującym harmonogramem nie są dla pracownika dniami pracy,
  • pracy w godzinach nadliczbowych w dniu wolnym od pracy przyznanym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto,
  • pracy w godzinach nadliczbowych w sytuacji przekroczenia średniotygodniowej normy czasu pracy.

Pracownikowi przysługuje ponadto dodatek w wysokości 50 procent wynagrodzenia za każdą pracę w wymiarze nadgodzin, które zostały przyznane w innym niż powyższe terminie.

Nadgodziny. Kiedy pracownikowi należy się czas wolny? Jak to obliczyć?

Nadgodziny mogą być rozliczone nie tylko w formie dodatku do wynagrodzenia. Za godziny nadliczbowe pracodawca może również przyznać dzień wolny. Dodatkowy wolny czas za przepracowane nadgodziny pracownik otrzymuje na własny pisemny wniosek lub wskutek decyzji pracodawcy. Uwaga! Ubiegając się o dodatkowy wolny dzień, pracownik musi pamiętać, że wówczas traci prawo do dodatku pieniężnego za nadgodziny. Oczywiście, przysługuje mu nadal normalne wynagrodzenie za przepracowany czas.

Jeśli pracownik zwróci się z wnioskiem o przyznanie mu czasu wolnego za przepracowane nadgodziny, pracodawca zobowiązany jest do udzielenia dodatkowego wolnego w wymiarze równym liczbie przepracowanych nadgodzin. To oznacza, że pracownik, który przepracował 3 godziny nadliczbowe, powinien otrzymać trzy dodatkowe wolne godziny. Stosowny wniosek powinien być dołączony do ewidencji pracy.

Natomiast w sytuacji, gdy to pracodawca decyduje o przyznaniu wolnego w zamian za nadgodziny, pracownik jest w korzystniejszej sytuacji. Otrzymuje wtedy wolne za nadgodziny w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych. Oznacza to, że za 1 godzinę pracy w ramach nadgodzin pracownikowi przysługuje 1,5 godziny czasu wolnego. Analogicznie, jeśli pracownik spędzi w pracy 4 godziny w ramach nadgodzin, będzie miał prawo do 6 godzin dodatkowego czasu wolnego. Obliczając wolne za nadgodziny, pracodawca musi ponadto pamiętać, że przyznanie pracownikowi czasu wolnego za godziny nadliczbowe nie może doprowadzić do obniżenia należnego mu wynagrodzenia za pełny miesięczny wymiar czasu pracy.

Następny artykułNie przegap żadnych najciekawszych artykułów! Kliknij obserwuj biznesinfo.pl na:Obserwuj nas na Google News Google News