fot: Arkadiusz Ziolek/ East News. n/z Logo KNF - Komisja Nadzoru Finansowego.
ARKADIUSZ ZIOLEK/East News
Autor Kamila Jeziorska - 29 Grudnia 2020

[TYLKO U NAS] KNF chciało dobrze, a wyjdzie jak zwykle? Frankowicze w jeszcze większym gąszczu

Pomysł ugód frankowiczów z bankami zaproponowany przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF) wzbudził wiele emocji na wszystkich możliwych frontach: wśród kredytobiorców, prezesów banków, a nawet ekspertów. Czy faktycznie ugody z frankowiczami mają zamydlić im oczy? A może to rozsądne wyjście z sytuacji i znajdzie poparcie wśród samych zainteresowanych? Wszelkie wątpliwości rozwiewają Ireneusz Łazarski, prawnik i biegły rewident oraz Bartosz Czupajło, adwokat, jeden z inicjatorów kampanii społecznej Prawo Bez Strachu.

KNF objawia się w 2020 r., a gdzie była w 2008 r.?

Swego czasu kredyty frankowe biły rekordy popularności, a banki kusiły klientów przede wszystkim niższymi kosztami w porównaniu do ówczesnego kredytu złotówkowego, szansami na szybszą spłatę zobowiązania, a nawet nowym początkiem, który rzekomo miał dawać kredyt we frankach. Obecnie już nikt nie ma złudzeń, że kredyt we frankach szwajcarskich przyniósł więcej szkody niż pożytku, biorcy go płacą horrendalne raty, a o sprawiedliwość walczą w sądach.

W tej ostatniej kwestii także nie jest frankowiczom łatwo. Po przeanalizowaniu wyroków sądowych w sprawie kredytów frankowych nasuwa się wniosek, że orzecznictwo nie jest jednolite. Owszem, ogromna większość sporów rozstrzygana jest na korzyść kredytobiorców, ale nie możemy pomijać tych uśrednionych 10 proc. na ich niekorzyść. Wydawać by się mogło, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie Dziubak (C-260/18) rozwiąże problem i faktycznie, KNF wskazuje na to, że przysporzył on jej niezłych kłopotów.

- Czyli TSUE przysporzyło nam kłopotów, których musimy uniknąć. Co z przepisami kodeksu cywilnego o ochronie praw konsumenckich? Co z orzeczeniami Sądu Najwyższego, sądów okręgowych, UOKiK, nie wspominając już o analizach prawniczych autorytetów? To nie TSUE zesłało nam kłopoty - mamy je już od roku 2000, tylko nie życzymy sobie ich dostrzegać! – tłumaczy w rozmowie z BiznesInfo Ireneusz Łazarski.

Zdaniem innych ekspertów, KNF wysunęła pomysł przyjmowania ugód z bankami, ponieważ coraz więcej osób dostrzega niesprawiedliwość zaciągniętych przez siebie kredytów.

- Wszyscy zdajemy sobie dzisiaj sprawę z tego, że nie można już dłużej biernie czekać na dalszy rozwój sytuacji, w tym linii orzeczniczej sądów unijnych i krajowych. Uważam, że osiągnięcie kompromisu w tej sprawie przyniesie finalnie korzyść wszystkim stronom – powiedział cytowany przez serwis parkiet.com Jacek Jastrzębski, szef KNF.

- Można jedynie żałować, że banki nie zgodziły się na takie rozwiązanie 5 lat temu, kiedy podobna propozycja formułowana była przez środowiska frankowiczów i trafiła do Sejmu. Banki oprotestowały wówczas tamto rozwiązanie, licząc prawdopodobnie na to, że sprawa ucichnie i nie będzie trzeba się nią zajmować. Kiedy kredytobiorcy masowo poszli do sądu, a ich sprawy w ponad 90 proc. są przez nich wygrywane, można się spodziewać, że banki usiądą jednak do rozmów – wskazuje w BiznesInfo Bartosz Czupajło, który także reprezentuje frankowiczów w bataliach sądowych.

Polski biznesmen poszukiwany listem gończym został zatrzymany. Wkrótce ekstradycjaPolski biznesmen poszukiwany listem gończym został zatrzymany. Wkrótce ekstradycjaCzytaj dalej

Czy ktoś skusi się na deal z bankiem?

Nie ulega wątpliwości, że obecne założenia projektu przedstawionego przez KNF pozbawione są większych szczegółów, które mogłyby naświetlić konkretniejszy obraz przyszłej ugody. Bartosz Czupajło wskazuje, że "nie wiadomo na przykład choćby jaką marżę bank miałby stosować po przewalutowaniu umowy na kredyt złotówkowy".

KNF chce, aby kredyty frankowe zostały przewalutowane na złotówkowe według "odpowiedniej stopy referencyjnej WIBOR, powiększonej o marżę stosowaną dla kredytów złotowych w czasie, w której udzielony został kredyt walutowy".

- Sam czas zawierania umowy nie może być w tym zakresie wyznacznikiem, skoro banki stosują różne marże, które zresztą zwykle podlegają negocjacjom. Co więcej, kredytobiorcy mogliby zostać złapani w pułapkę rekordowo niskiego WIBORU, który nie wiadomo jak się zachowa po wyjściu z okresu walki z koronawirusem. Widząc symulację aktualnego harmonogramu spłaty kredytu po jego przewalutowaniu mogliby mieć mylne wyobrażenie co do wysokości raty w czasie, kiedy WIBOR znowu wzrośnie, choćby do poziomu ok. 1,7 proc. jaki utrzymywał się dłuższy czas przed wybuchem epidemii – tłumaczy mecenas Czupajło.

Jednocześnie wskazuje, że propozycją KNF mogą być zainteresowane niektóre banki, jednakże w przypadku kredytobiorców wszystko zależy od atrakcyjności przedstawionej im oferty.

Propozycja KNF to absurd?

- To są kredyty złotowe, indeksowane do CHF i po wyeliminowaniu abuzywnej klauzuli pozostają złotowymi. Nie da się ich przewalutować na złote. Tak jak nie występuje też pojęcie "hipoteki frankowej". Dla przykładu, jeśli indeksujemy ceny surowców do cen ropy naftowej, nie zamieniają się te surowce w ropę. Walutą kredytu jest PLN, indeksacja to mnożenie PLN, a nie zamiana walut. Natomiast kredyty walutowe (udzielone w walutach obcych), to inna kategoria - nie ma tam klauzuli indeksacyjnej, więc nie ma też sporu. KNF opracowując swoją „wizję rozwiązania problemu”, nie przeanalizował zapewne żadnej umowy o kredyt – mówi Ireneusz Łazarski i dodaje, że propozycje KNF są zbliżone do rozwiązań opublikowanych w jednym z popularnych dzienników.

Okazuje się, że KNF mogła interweniować już w latach 2007 – 2009 i nakazać sporządzanie symulacji kosztów kredytu we frankach. W swojej praktyce nieuczciwością wykazały się również banki, które nie wspominały o indeksacji oraz ukrytym oprocentowaniu kredytu frankowego.

- Trzeba przyznać, że banki owe oferty, pod względem finansowym i marketingowym, przygotowały dość solidnie. Skonstruowana w umowie, albo w załącznikach, klauzula indeksacyjna w formie instrumentu finansowego, nie była łatwa do identyfikacji nawet przez specjalistów, a co dopiero przez zwykłego konsumenta? Ale gdyby bank wyjaśnił np. że kwota kredytu zwiększa się o 5 – 10 proc. już w chwili jego zaciągnięcia, któż uwierzyłby w niskie oprocentowanie? A to dopiero początek indeksowania. Gdzie był KNF, gdy banki te swoje "konstrukcje prawne" wprowadzały do obrotu a klientów w błąd? – tłumaczy bez ogródek Łazarski.

Bartosz Czupajło tłumaczy, że nie obawia się o aspekt logistyczny realizacji ugód z frankowiczami. - Przede wszystkim przedstawione założenie opiera się na dobrowolności rozwiązania dla kredytobiorców, a więc jeżeli klienci banków będą decydowali się na skorzystanie z możliwości przewalutowania ich kredytów, będzie to operacja rozłożona w czasie. Po drugie banki dysponują odpowiednimi systemami i narzędziami, które pozwolą na sprawne wygenerowanie stosownych dokumentów w oparciu o przygotowany wzorzec. Po trzecie wreszcie samo rozwiązanie obsługi procesu zawierania ugody z pewnością zajmie dużo mniej czasu i pochłonie znacznie mniejsze koszty dla banku, niż obsługa procesu sądowego, który z wysokim prawdopodobieństwem i tak będzie dla banku przegrany – wyjaśnia.

Finalnie nasz ekspert, Ireneusz Łazarski dochodzi do wniosku, że ugody zaproponowane przez KNF mają przede wszystkim pomóc bankom, a nie konsumentom. Dla tych pierwszych, silniejszych i bogatszych o pewne instrumenty, ugoda ma być formą pancerza ochronnego przed coraz powszechniejszą ochroną praw konsumentów, a nie partykularnych interesów banków. Co więcej, przez ugody klienci mogą zostać pozbawieni swoich uprawnień, a w zamian banki uzyskają korzyści z naliczeń indeksacyjnych.

Artykuły polecane przez redakcję BiznesInfo:

  1. Masz jeszcze tylko 3 dni, potem nawet 2 tys. zł przepadnie. Wystarczy jedna rzecz
  2. Kaczyński o szczepieniu na COVID-19. Szef KPRM mówi o determinacji prezesa
  3. Niemcy nie ugną się przed USA. Nord Stream 2 okazuje się ością nie do przełknięcia
  4. KONIECZNIE OBEJRZYJ:

Następny artykułNie przegap żadnych najciekawszych artykułów! Kliknij obserwuj biznesinfo.pl na:Obserwuj nas na Google News Google News