Kiedy dochodzi do plagiatu?
pixabay.com
Autor Iga Marciniszyn - 2 Grudnia 2020

Kiedy dochodzi do plagiatu?

W dobie Internetu, gdy wszelkie treści w mgnieniu oka mogą zostać udostępnione na całym świecie, dużo łatwiej o plagiat. Czasami trudno poprzestać na inspiracji, a stworzony przez nas utwór do złudzenia przypomina już istniejący. Co jest uznawane za plagiat i jak go uniknąć?

Co to jest plagiat?

Plagiat nierozłącznie związany jest z prawem autorskim, polega na świadomym skopiowaniu części lub całego dzieła innej osoby i przypisaniu sobie jego autorstwa. W zapisie prawa nie istnieje jednak dokładna definicja plagiatu, określa się go po prostu jako naruszenie praw autorskich do utworu. Plagiat może dotyczyć różnych dzieł: z jednej strony mogą być to prace licencjackie i magisterskie, z drugiej konkretny utwór muzyczny, grafika, a nawet program komputerowy. Bardzo istotną kwestią jest sama świadomość popełnienia plagiatu. Każdego dnia na całym świecie powstaje tak wiele nowych dzieł, że z jednej strony trudno zyskać pewność, że nasz twór nie jest do któregoś łudząco podobny, z drugiej zaś przy tak dużej ilości powstawania nowych dzieł po prostu coraz trudniej stworzyć coś zupełnie oryginalnego.

Jakie są rodzaje plagiatów?

Istnieją dwa główne rodzaje plagiatów. Pierwszy z nich to plagiat jawny. Polega on na skopiowaniu całego utworu i podpisaniu go swoim imieniem i nazwiskiem lub pseudonimem. Plagiat jawny polega na zawłaszczeniu dzieła bez wpływu na jego ostateczną postać. Plagiat jawny możemy podzielić na:

  • plagiat całościowy, czyli gdy przywłaszczone zostaje całe dzieło,
  • plagiat częściowy, gdy przywłaszczona jest część dzieła,
  • plagiat cytatowy, gdy przywłaszczony zostaje cytat.

Drugim rodzajem jest plagiat ukryty. Polega on na wykorzystaniu elementów innego utworu i wplecenie go we własny utwór, bez podania źródła i autora. Nie chodzi jednak tylko o dosłowne czy dokładne zapożyczenia, ale także takie, które po prostu zachowują konkretną konstrukcję i meritum utworu. Plagiat ukryty możemy podzielić na:

  • plagiat redakcyjny, który polega na scaleniu kilku dzieł należących do jednego lub kilku autorów w jedno,
  • plagiat inkorporacyjny, polegający na umieszczeniu we własnym utworze cytatów z utworu innej osoby bez oznaczenia takiego działania,
  • plagiat adaptacyjny, który polega na przeniesieniu powstałego dzieła na inną formę wyrazu artystycznego, czyli np. zekranizowanie książki bez zgody jej autora,
  • plagiat współautorski, czyli taki, gdzie tworzone dzieło i istniejące dzieło innego autora są scalone i nie jest możliwe ich rozdzielenie i wskazanie, do kogo należą które elementy,
  • plagiat informacyjny polegający na przywłaszczeniu niechronionej przez prawo warstwy metodologicznej lub informacyjnej utworu i stworzenie na jej podstawie własnego tworu.

Co nie jest plagiatem?

Za plagiat nie jest uznawane wykorzystanie pomysłu innej osoby do stworzenia własnego utworu. Pomysł nie jest uznawany za dzieło, jest jedynie koncepcją. Kolejnym przykładem jest tzw. twórczość równoległa, czyli niemal równoczesne stworzenie takich samych lub podobnych dzieł. Osoby tworzące oba twory nie mogły mieć wiedzy o tym, że ktoś wpadł na taki sam pomysł. Następnym przykładem jest stworzenie ciągu dalszego dla istniejącego już dzieła. Możemy to zrobić, ale ważne, by w powstającym dziele nie zawierać wielu szczegółowych elementów dzieła, którego kontynuację tworzymy. Plagiatem nie jest również stosowanie podobnych słów czy zabiegów stylistycznych. Za plagiat nie uznaje się również skopiowanie dzieła konkretnego autora z podaniem źródła oraz nazwiska autora, ale bez uzyskania jego zgody.

Czym jest autoplagiat?

Kopiowanie własnego dzieła nie zalicza się do plagiatu, ponieważ z założenia plagiat to świadome kopiowanie utworu innego autora, a więc naruszenie praw autorskich do utworu. W tym przypadku, naturalnie taka sytuacja nie zachodzi, ponieważ autor jest jednocześnie posiadaczem praw autorskich do utworu, który kopiuje. Nie jest to jednak uznawane za uczciwą praktykę, a pojawia się w przypadku np. dzieł naukowych, gdy starający się o awans naukowy chcą poszerzyć listę stworzonych przez siebie publikacji. Autoplagiat może być również naruszeniem ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, gdy autor publikując utwór, który już wcześniej został opublikowany, wprowadza konsumentów w błąd i przekonanie o oryginalności dzieła, którego zakupu dokonują.

Jaka jest kara za plagiat?

Karą za plagiat może być m.in. konieczność wycofania opublikowanego już dzieła, które łamało prawa autorskie należące do innego twórcy. Autor ten może zażądać publicznych przeprosin, a nawet zadośćuczynienia finansowego. Za plagiat grozi także odpowiedzialność karna, jest to przestępstwo ścigane z urzędu. Osoba, która dopuści się plagiatu może spodziewać się grzywny lub kary ograniczenia albo pozbawienia wolności do lat 3.

Następny artykułNie przegap żadnych najciekawszych artykułów! Kliknij obserwuj biznesinfo.pl na:Obserwuj nas na Google News Google News